TÁC ĐỘNG CỦA CHIẾN SỰ TRUNG ĐÔNG ĐẾN GIÁ DẦU

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), thế giới đang đối mặt với áp lực dư cung khoảng 3,73 triệu thùng/ngày trong năm 2025. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ chỉ tăng thêm 850.000 thùng/ngày do bất ổn kinh tế toàn cầu và sự giảm tốc từ Trung Quốc – quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới.

Những yếu tố này đã kìm hãm giá dầu dưới ngưỡng 65 USD/thùng từ đầu năm 2025 đến cuối tháng 2. Tuy nhiên, căng thẳng quân sự giữa Israel, Hoa Kỳ và Iran bùng nổ sau khi các bên không đạt được thỏa thuận hạt nhân đã trở thành "ngòi nổ" đẩy giá dầu tăng vọt.

2. Tầm quan trọng chiến lược của Eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz không chỉ là một địa danh địa lý; nó là "huyết mạch      " của thị trường năng lượng toàn cầu.

• Lưu lượng khổng lồ: Với chiều rộng điểm hẹp nhất chỉ khoảng 39km, đây là lộ trình vận chuyển của 20-21 triệu thùng dầu/ngày (chiếm 20-25% lượng tiêu thụ toàn cầu).
• Rủi ro kép: Xung đột tại đây không chỉ đe dọa sản lượng của Iran mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến các quốc gia láng giềng. Nguy cơ an ninh khiến các tàu vận tải phải né tránh khu vực này hoặc đối mặt với mức phí bảo hiểm rủi ro cao kỷ lục.
• Mức độ phụ thuộc cao          :Mặc dù các nước vùng Vịnh đã đầu tư đường ống dẫn dầu thay thế, nhưng công suất hiện tại chỉ đạt khoảng 6 triệu thùng/ngày – con số quá khiêm tốn so với lưu lượng qua eo biển. Các quốc gia như Kuwait, Qatar và Bahrain sẽ bị tê liệt xuất khẩu ngay lập tức nếu eo biển bị đóng cửa.

Việc phong tỏa eo biển có thể diễn ra theo nhiều cấp độ: từ quấy rối tàu chở dầu, rải thủy lôi đến tuyên bố đóng cửa hoàn toàn vì mục đích quân sự. Dù lịch sử cho thấy Iran chưa từng đóng cửa nơi này trong thời gian dài, nhưng chiến dịch "Operation Epic Fury" có thể đẩy Tehran vào thế "không còn gì để mất", làm gia tăng khả năng xảy ra kịch bản cực đoan này    

3. Các kịch bản tác động (Theo Kroll & Wood Mackenzie)

• Theo Kroll: Nếu eo biển bị đóng cửa hoàn toàn, giá dầu có thể tăng gấp đôi, làm giảm 2,5% GDP toàn cầu. Sản lượng dầu Trung Đông có thể sụt giảm tới 67%, kéo theo GDP khu vực này giảm sâu 36,8%.
• Theo Wood Mackenzie: Ngay cả khi OPEC tăng sản lượng để bù đắp thiếu hụt, giá dầu WTI vẫn có thể chạm mốc 100 USD/thùng nếu luồng vận chuyển không được khơi thông sớm, bởi dầu không có cách nào tiếp cận thị trường quốc tế.

4. Phân tích kịch bản từ Oxford Economics

5. Các quốc gia chính chịu ảnh hưởng:

Trung Quốc là nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới và là khách hàng chính của dầu Iran (chiếm hơn 90% lượng xuất khẩu của Tehran). Việc mất đi nguồn dầu giá rẻ từ Iran cùng với sự tăng giá chung của dầu Brent sẽ khiến chi phí sản xuất của Trung Quốc tăng vọt. Mặc dù Trung Quốc đã tích cực đa dạng hóa sang dầu Nga, nhưng các lệnh trừng phạt và rủi ro logistics tại Biển Đen vẫn khiến nguồn cung này trở nên bấp bênh. Các chuyên gia đánh giá Trung Quốc là quốc gia dễ bị tổn thương nhất nếu eo biển Hormuz bị gián đoạn, do mức độ phụ thuộc lớn vào tuyến vận tải này để duy trì hoạt động kinh tế. Từ đó, Trung Quốc cũng sẽ là một bên góp phần cho công cuộc đàm phán cuối diễn ra một cách nhanh chóng hơn.

Ấn Độ nhập khẩu khoảng 90% nhu cầu dầu thô, trong đó 40% đến từ Vùng Vịnh. Một đợt tăng giá dầu lên 100 USD/thùng sẽ ngay lập tức làm suy yếu đồng Rupee, gây ra lạm phát nhập khẩu nghiêm trọng và làm thâm hụt cán cân thanh toán. Chiến lược "China Plus One" của Ấn Độ nhằm thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FII) có thể bị đe dọa nếu sự ổn định vĩ mô bị lung lay bởi giá năng lượng. Khác với Trung Quốc, Ấn Độ có ít lựa chọn hơn trong việc mua dầu bị trừng phạt do lo ngại về các lệnh trừng phạt thứ cấp từ Hoa Kỳ.  

6. Đánh giá và Khuyến nghị

Với diễn biến đáp trả quân sự liên tục hiện nay, rủi ro chiến tranh lan rộng khắp vùng Vịnh là rất lớn. Các cơ sở sản xuất tại Ả Rập Xê Út và các quốc gia vùng Vịnh khác có nguy cơ bị hư hại nặng nề, song hành cùng hiểm họa đóng cửa eo biển Hormuz kéo dài.

Do đó, khả năng xảy ra kịch bản xung đột kéo dài gây cú sốc nguồn cung đang tăng cao. Nhà đầu tư cần chuẩn bị cho kịch bản giá dầu tiến sát mốc 90-100 USD/thùng trong trường hợp gián đoạn nguồn cung kéo dài. Điều này sẽ kích hoạt làn sóng lạm phát mới, buộc các Ngân hàng Trung ương phải duy trì lãi suất cao lâu hơn, gây áp lực trực tiếp lên đà phục hồi kinh tế toàn cầu.